دانشگاه حکیم سبزواری مطالعات بازآفرینی شهری 3115-8978 1 2 2025 11 22 E- ISSN: 3115-8978 The role of institutional arrangements in the process of regenerating the historical context, with emphasis on the role of Astan Quds Razavi in the historical core of Mashhad نقش ترتیبات نهادی در فرایند بازآفرینی بافت تاریخی با تأکید بر نقش آستان قدس رضوی در هسته تاریخی شهر مشهد 1 23 240728 10.22034/jurs.2026.528011.1008 FA جواد فرهادی شهرداری مشهد حجت عابدی گروه مطالعات و طراحی منطقه ثامن شهرداری مشهد Journal Article 2025 06 03 <span style="font-size: 11.0pt; line-height: 107%; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-fareast-theme-font: minor-latin; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-theme-font: major-bidi; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;">For decades, the problem of disorganized urban fabric in the central areas of the world’s major cities has been one of the main urban challenges, contributing to the out-migration of middle- and high-income populations from city centers. By examining this issue in the context of Iranian cities, the present study investigates a new dimension of the problem in the city of Mashhad. The sources used in this descriptive–analytical research include library materials, organizational reports, and official statistics. The statistical sample of the study consists of the institutional characteristics of the Astan Quds Razavi Organization (Samen Housing Company) and the physical space produced through the renovation of the historical fabric surrounding the Holy Shrine. Temporally, given the greater influence of recent projects, this study focuses on measures implemented since the 1990s in the Samen region of Mashhad Municipality. Based on the literature review and the research hypothesis, institutional arrangements are considered the main explanatory component of the problem. The variables examined in this context include the process and approach to problem identification, the approach to the growth–protection issue, the management model, the position and share of participants and decision-makers in shaping space, the method of allocating financial resources, and the method of space allocation. The results indicate that the regime dominating the process of organizing the fabric around the Holy Shrine corresponds to a demand-side urban regime. In this regard, the management model and the configuration of decision-makers within this regime have created conditions that structurally prevent Astan Quds Razavi from regenerating the conservation-oriented character of the region <span dir="RTL" lang="FA" style="font-size: 11.0pt; line-height: 107%; font-family: 'B Nazanin'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-fareast-theme-font: minor-latin; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;">طی دهه‌ها، مشکل بافت‌های نابسامان بخش مرکزی شهرهای بزرگ جهان ‌به‌عنوان یکی از اصلی‌ترین مسائل شهری بوده، موجب خروج جمعیت متوسط و پر درآمد از بخش مرکزی شهرها شده‌است. پژوهش حاضر با نیم نگاهی به این معضل در شهرهای ایران، به بررسی جنبه جدیدی از موضوع در شهر مشهد می‌پردازد. منابع مورد استفاده در پژوهش توصیفی<span dir="RTL" lang="FA" style="font-size: 11.0pt; line-height: 107%; font-family: 'Arial',sans-serif; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-fareast-theme-font: minor-latin; mso-bidi-theme-font: minor-bidi; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;">–<span dir="RTL" lang="FA" style="font-size: 11.0pt; line-height: 107%; font-family: 'B Nazanin'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-fareast-theme-font: minor-latin; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;"> تحلیلی حاضر، شامل اسناد کتابخ‌آن‌های، گزارش‌های سازمانی و آمار رسمی ‌است. نمونه آماری تحقیق عبارت است از: ویژگی‌های نهادی سازمان آستان قدس رضوی (شرکت مسکن سازان ثامن) و فضای کالبدی تولید شده در نوسازی بافت تاریخی پیرامون حرم مطهر. از نظر زمانی به دلیل تاثیرگذاری بیشتر طرح‌های متاخر، این پژوهش اقدامات پس از دهه 70 شمسی در ‌منطقة ثامن شهرداری مشهد را دربر می‌گیرد. بنابر مطالعات ادبیات موضوعی و فرضیه تحقیق، ترتیبات نهادی مولفه اصلی تبیین کننده مساله خواهد بود. متغییرهای بررسی شده در این زمینه عبارتند از: فرایند و رویکرد به مساله‌یابی، رویکرد به مساله رشد- حفاظت، الگوی مدیریت، جایگاه و سهم مشارکت کنندگان و تصمیم‌گیرندگان در شکل دهی به فضا، شیوه تخصیص منابع مالی، شیوه تخصیص فضا. نتیجه پژوهش نشان می‌دهد رژیم مسلط بر فرایند ساماندهی بافت پیرامون حرم مطهر مطابق با گونه رژیم شهری طرف تقاضا است. در همین راستا الگوی مدیریت و چیدمان تصمیم گیرندگان در این گونه از رژیم شرایط امتناع ساختاری آستان قدس رضوی از بازآفرینی حفاظت محور این پهنه را فراهم نموده است.

https://jurs.hsu.ac.ir/article_240728_ace2228bfe47552d50edd6a2b412901b.pdf

دانشگاه حکیم سبزواری مطالعات بازآفرینی شهری 3115-8978 1 2 2025 11 22 Investigating the social values of the cultural landscape in recreating the dilapidated structure of District 22 of Tehran Municipality (Case study: Peikanshahr neighborhood) بررسی ارزش‌های اجتماعی منظر فرهنگی در بازآفرینی کالبد فرسوده منطقة 22 شهرداری تهران (مطالعات موردی: ‌محلة پیکان‌شهر) 24 41 240731 10.22034/jurs.2026.535050.1010 FA ایلناز صادقی دانشکده هنر و معماری دانشگاه تربیت مدرس تهران-ایران 0009-0001-6263-8902 Journal Article 2025 07 19 Rapid urban development over recent decades has led to the fading of social values embedded in the cultural landscape of urban neighborhoods, particularly in dilapidated areas with regeneration potential. One of the dominant approaches to the restoration of urban areas in recent years has been urban regeneration. The Peykanshahr neighborhood, located in District 22 of Tehran, represents such an area and faces numerous physical and social challenges; however, reinterpreting its cultural and social values can pave the way for effective urban regeneration policies. The aim of this research is to identify and analyze the social values of the cultural landscape in the dilapidated Peykanshahr neighborhood and to propose regeneration strategies based on strengthening neighborhood identity. This study adopts a qualitative research method grounded in an interpretive analysis approach. Data were collected through semi-structured interviews with local residents, field observations, and analysis of urban planning documents, and were analyzed using qualitative content analysis. The findings indicate that values such as social solidarity, sense of place belonging, collective memory, and public participation play a key role in residents’ perception of the neighborhood. Nevertheless, physical deterioration and social discontinuities pose serious threats to the continuity of these values. Accordingly, strategies including the revitalization of public spaces, redefinition of neighborhood functions, and enhancement of residents’ participation in the regeneration process are proposed as essential steps toward reconstructing the cultural landscape of Peykanshahr. تحولات سریع شهری در دهه‌های اخیر موجب کم رنگ شدن ارزش‌های اجتماعی نهفته در منظر فرهنگی محلات شهری شده است به ویژه در بافت ‌فرسودة شهری که ظرفیت‌های بالقوة بازآفرینی دارند‌‌. طی دهه‌های اخیر، مهم ترین رویکرد در مرمت ‌بافت‌های شهری، رویکرد بازآفرینی شهری بوده است‌. ‌محلة پیکان‌شهر واقع در منطقة 22 شهر تهران به عنوان نمونه‌ای از‌ این ‌بافت‌ها، با چالش‌های کالبدی و اجتماعی متعددی روبه‌رو است که بازخوانی ارزش‌های فرهنگی و اجتماعی آن می‌تواند راه‌گشای سیاست‌های احیای شهری باشد‌. هدف ‌ این پژوهش، شناسایی و تحلیل ارزش‌های اجتماعی منظر فرهنگی در بافت ‌فرسودة پیکان‌شهر و ارائة راهبردهایی جهت بازآفرینی آن بر پایة تقویت هویت محله‌ای است‌‌. روش تحقیق از نوع کیفی و مبتنی بر رویکرد تحلیل تفسیری است‌‌. گردآوری داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه ساختار یافته با ساکنان بومی، مشاهده میدانی و تحلیل اسناد شهری صورت گرفته و برای تحلیل داده‌ها از روش تحلیل محتوای کیفی بهره گرفته شده است‌‌. نتایج تحقیق نشان ‌می‌دهد که ارزش‌هایی همچون همبستگی اجتماعی، تعلق مکانی، حافظه جمعی و مشارکت مردمی، نقش کلیدی در ادراک ساکنان از منظر محله دارند با‌ این حال، فرسودگی کالبدی و گسست‌های اجتماعی، تهدیدی جدی برای تداوم‌ این ارزش‌ها به شمار می‌رود‌. بر‌ این اساس راهبرد‌هایی چون احیای فضاهای جمعی، بازتعریف کاربری‌های محله‌ای و تقویت مشارکت ساکنان در ‌فرآیند بازآفرینی، به عنوان گام‌های اساسی در بازسازی منظر فرهنگی پیکان‌شهر پیشنهاد ‌می‌شود.

https://jurs.hsu.ac.ir/article_240731_78ed7417e5c3432e889be69e09e8a277.pdf

دانشگاه حکیم سبزواری مطالعات بازآفرینی شهری 3115-8978 1 2 2025 11 22 Investigating and analyzing the social effects of the urban regeneration approach in informal settlements (Study area: Nirogah neighborhood/ Sabzevar) بررسی و تحلیل اثرات اجتماعی رویکرد بازآفرینی شهری در ‌سکونت‌گاه‌های غیر رسمی (محدودة مورد مطالعه: ‌محلة نیروگاه سبزوار) 42 64 236048 10.22034/jurs.2025.548481.1012 FA هادی سلیمانی مقدم استادیار گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری ، دانشگاه حکیم سبزواری ، سبزوار، ایران فاطمه عزیزی مقدم کارشناس ارشد جغرفیا و بنامه ریزی شهری دانشگاه حکیم سبزواری نیما کریمی نسب دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه گلستان، گرگان، ایران Journal Article 2025 09 21 <span style="font-size: 10.0pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-language: FA;">One of the important dimensions in the process of urban regeneration is the social dimension, where social tensions, poverty or deprivation, skills and talents, and the discussions of local groups are raised in it, and in increasing participation, empowering the people of the communities, increasing the sense of Belonging to a place, increasing social interactions, etc. are effective. The current research was conducted with the aim of investigating and analyzing the social effects of the urban regeneration approach in the informal settlements of the study area: Sabzevar Power Plant neighborhood. The current type of research is applied and its nature and method is descriptive and analytical. To achieve this goal, various tools and methods were used to evaluate the effects of implementing the urban regeneration plan in the power plant neighborhood in different dimensions of social security, social participation, social interaction, sense of belonging, social trust, collective identity and reducing social anomalies. to be assessed and the level of satisfaction and participation of the residents in the implementation of the urban regeneration plan in the neighborhood of Sabzevar Power Plant. The results of the research indicate that according to the opinions of the citizens, the social effects of the implementation of the revitalization plan in the power plant stage of Sabzevar city have been lower than the average from the citizens' point of view, and the level of satisfaction and participation of the citizens in the implementation of the revitalization plan has been lower than the average. According to the survey of citizens, after the implementation of the regeneration strategy, there are many problems. Based on the results of other parts of the research, there is a strong and high correlation between all variables, which shows the impact and importance of each dimension in the social dimension of regeneration. چکیده یکی از ابعاد مهم در فرآیند بازآفرینی شهری بعد اجتماعی است که ویژگی‌های گوناگون اجتماع در آن مطرح می‌شوند و در افزایش مشارکت، توانمند نمودن افراد جوامع، افزایش حس تعلق به مکان، افزایش تعاملات اجتماعی و غیره اثرگذار است. پژوهش حاضر با هدف بررسی و تحلیل اثرات اجتماعی رویکرد بازآفرینی شهری در ‌سکونت‌گاه‌های غیر رسمی محدودة مورد مطالعه: ‌محلة نیروگاه سبزوار انجام شد. نوع تحقیق حاضر کاربردی و ماهیت و روش آن توصیفی و تحلیلی است. برای رسیدن به این هدف از آمار توصیفی و استنباطی استفاده شد تا اثرات اجرای طرح بازآفرینی شهری در محلة نیروگاه در ابعاد مختلف امنیت اجتماعی، مشارکت اجتماعی، تعامل اجتماعی، حس تعلق، اعتماد اجتماعی، هویت جمعی و کاهش ناهنجاری‌های اجتماعی مورد سنجش قرار بگیرد و میزان رضایت و مشارکت ساکنان در اجرای طرح بازآفرینی شهری در ‌محلة نیروگاه سبزوار ارزیابی شود. نتایج تحقیق حاکی از آن است که بر اساس نظرات شهروندان، اثرات اجتماعی اجرای طرح بازآفرینی در مرحله نیروگاه شهر سبزوار از نظر شهروندان میانگین کمتر از متوسط را کسب نموده است همچنین میزان رضایت و مشارکت شهروندان در اجرای طرح بازآفرینی کمتر از متوسط ‌به‌دست آمده است. با توجه به نظرسنجی از شهروندان، بعد از پیاده‌شدن راهبرد بازآفرینی بسیاری از مسائل به قوت خود وجود دارد. بر أساس نتایج سایر بخش‌های تحقیق بین همه‌ی متغیرها همبستگی قوی و بالا وجود دارد که نشان از تأثیر و اهمیت هر یک از ابعاد در بعد اجتماعی بازآفرینی است.

https://jurs.hsu.ac.ir/article_236048_c75aa3e91b84c28dc56b2c8bf28e17a1.pdf

دانشگاه حکیم سبزواری مطالعات بازآفرینی شهری 3115-8978 1 2 2025 12 01 Analysis of the impact of climatic factors on the texture of the central part of Mashhad city واکاوی تأثیر عوامل اقلیمی بر بافت بخش مرکزی شهر مشهد 65 81 241687 10.22034/jurs.2026.526950.1007 FA عبدالرضا کاشکی دانشکده جغرافیا و علوم محیطی، دانشگاه حکیم سبزواری،سبزوار،ایران 0000-0002-8888-1097 مریم قاسمی دانشکده جغرافیا و علوم محیطی، دانشگاه حکیم سبزواری،سبزوار،ایران رضا کارگر کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد، شیروان، خراسان شمالی، ایران Journal Article 2025 06 01 The relationship between urban fabric and climate is one of the key topics in urban planning. Variations in temperature, solar radiation, wind, and precipitation not only affect the thermal comfort of citizens but also influence the formation and physical sustainability of urban structures. The aim of this paper is to analyze the effects of climatic factors in Mashhad on deteriorated urban fabrics. This study is applied in nature, descriptive-analytical in terms of data collection method, and correlational in terms of data analysis approach. The research questionnaire was developed using indicators derived from books, scientific articles, and theories related to climate and the physical characteristics of deteriorated urban areas, comprising two criteria and 26 indicators. Data analysis was conducted using structural equation modeling (Smart PLS 4). The statistical population consisted of 150 individuals selected randomly. For specialists in climatology and urban planning, a snowball sampling technique was applied; after excluding incomplete questionnaires, 148 valid questionnaires were analyzed. To examine the construct validity of this research, internal consistency was assessed through reliability calculations based on Cronbach’s alpha coefficient. The obtained coefficients exceeded 0.7, indicating satisfactory reliability of the research instrument. The findings reveal that, in the descriptive section, indicators such as continuous façade erosion, decreased building resistance, impermeability, and unpleasant air conditions in the physical structures of buildings play a more significant role in influencing the deteriorated urban fabric. رابطه‌ی میان بافت شهری و اقلیم یکی از موضوعات شهرسازی است. تغییرات دما، تابش، باد و میزان بارش علاوه بر بر آسایش حرارتی شهروندان، شکل‌گیری و پایداری کالبدی بافت‌های شهری را نیز تحت تأثیر قرار می‌دهند. هدف این مقاله تحلیل اثرات عوامل اقلیمی مشهد بر بافت‌های فرسوده شهری است. این پژوهش از نظر هدف، پژوهشی کاربردی است و بر اساس روش گردآوری داده‌ها، توصیفی-تحلیلی و از نظر روش تجزیه و تحلیل داده‌ها، از نوع همبستگی است. تدوین پرسشنامه پژوهش با استفاده از شاخص‌های استخراج شده از مطالعه کتب، مقالات علمی و نظریات مرتبط با اقلیم و شاخص‌های کالبدی بافت فرسوده در دو معیار و 26 شاخص صورت گرفت. جهت تجزیه و تحلیل یافته‌ها از معادلات ساختاری (Smart Pls 4)، بهره گرفته شده است. جامعه آماری برابر150 نفر محاسبه گردیده است که به صورت تصادفی مورد پرسش واقع شده‌اند. برای کارشناسان اقلیم و شهرسازی بر اساس نمونه‌گیری گلوگه برفی انجام شد؛ بعد از حذف پرسشنامه‌های ناقص 148پرسشنامه مورد استفاده و بررسی قرار گرفت. برای بررسی روایی سازه پژوهش حاضر صرفاً به بررسی همسانی درونی سؤال‌ها از طریق محاسبه پایایی با توجه به ضریب آلفای کرونباخ پرداخته شد و ضرایب آلفای کرونباخ بالاتر از ۷/۰ محاسبه گردید که حاکی از پایایی ابزار تحقیق است. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد در بخش توصیفی، شاخص‌هایی همچون فرسایش مداوم جداره‌ها، کاهش مقاومت ساختمان، نفوذناپذیری، هوای نامطبوع در سطوح کالبدی ساختمان اهمیت بیشتری را در اثرگذاری بر بافت کالبدی فرسوده شهری دارد.

https://jurs.hsu.ac.ir/article_241687_05c31c3d14f81d41511c9ce1ae1570e5.pdf

دانشگاه حکیم سبزواری مطالعات بازآفرینی شهری 3115-8978 1 2 2025 11 22 The relationship between the level of security and the quality of nightlife in dilapidated areas; case study: Dezful city, Roudband and Qale neighborhoods رابطه میان سطح امنیت بر کیفیت زندگی شبانه در بافت فرسوده؛مورد مطالعه شهر دزفول محله های رودبند و قلعه 82 98 244882 10.22034/jurs.2026.566065.1013 FA فائزه فرید گروه شهرسازی دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه صنعتی جندی شاپور 0009-0004-0974-4943 لیدا حرمتی گروه شهرسازی،دانشکده معماری و شهرسازی،دانشگاه شنعتی جندی شاپور دزفول،ایران 0009-0008-3188-5258 Journal Article 2025 12 14 In the last decade, attention to urban livability during nighttime hours, especially in deteriorated urban fabric, has become critically important. This research, recognizing that the physical and social deterioration of target neighborhoods directly impacts citizens' nighttime quality of life by weakening security indicators, focused empirically on two historic districts, Roodband and Qaleh, in Dezful city. The main objective was to explain and quantitatively assess the degree to which the physical, social, and managerial dimensions influence the perception of security and subsequently, the vibrancy and presence in urban spaces at night. The research methodology was quantitative, employing a descriptive-analytical approach, with data collected via a researcher-made questionnaire based on theoretical foundations of security and nighttime vitality. The questionnaire comprised 17 items measuring independent variables: social participation, household income, local surveillance, street lighting, and spatial legibility, with the dependent variable being the perception of nighttime security. To assess the tool's reliability, Cronbach's Alpha coefficient was calculated as 0.832, indicating desirable internal consistency. Multiple regression analysis results showed that the set of independent variables significantly explains the perception of security ($\text{R}=0.725$ and $\text{R}^2=0.526$). Over half of the variance in citizens' perception of nighttime safety stems from the existing environmental and social conditions in these dilapidated areas. Consequently, the study emphasizes that urban regeneration programs aimed at reviving nighttime dynamism must concentrate on upgrading physical components, such as appropriate illumination, and strengthening social capital, like local surveillance, to establish the foundation for increased presence, urban vitality, and improved nighttime quality of life. در دهه اخیر، توجه به زیست‌پذیری شهری در ساعات شبانه، به‌ویژه در بافت‌های فرسوده شهری، اهمیتی حیاتی یافته است. این پژوهش با درک این مسئله که فرسودگی کالبدی و اجتماعی محلات هدف، از طریق تضعیف شاخص‌های امنیت، مستقیماً بر کیفیت زندگی شبانه شهروندان تأثیر می‌گذارد، به‌صورت میدانی بر دو محله تاریخی رودبند و قلعه در شهر دزفول تمرکز دارد. هدف اصلی آن، تبیین و سنجش کمی میزان اثرگذاری سه بعد کالبدی، اجتماعی و مدیریتی بر احساس امنیت و متعاقباً بر سرزندگی و حضورپذیری فضاهای شهری در شب است. روش پژوهش از نوع کمی و با رویکرد توصیفی-تحلیلی انجام شد و داده‌ها به‌وسیله پرسشنامه محقق‌ساخته مبتنی بر مبانی نظری امنیت و سرزندگی شبانه جمع‌آوری گردید. پرسشنامه شامل ۱۷ گویه بود که متغیرهای مستقل مشارکت اجتماعی، درآمد خانوار، نظارت محلی، روشنایی معابر و خوانایی فضا را دربر می‌گرفت و متغیر وابسته، احساس امنیت شبانه بود. برای ارزیابی پایایی ابزار، ضریب آلفای کرونباخ برابر با 0.832 محاسبه شد که نشان‌دهنده سازگاری درونی مطلوب پرسشنامه است. نتایج تحلیل رگرسیون چندگانه نشان می‌دهد مجموعه متغیرهای مستقل به‌صورت معنادار قادر به تبیین احساس امنیت هستند (R=0.725 و R²=0.526) و بیش از نیمی از نوسانات در درک شهروندان از امنیت شبانه، ناشی از شرایط محیطی و اجتماعی موجود در این بافت‌های فرسوده است. در نتیجه، پژوهش تأکید دارد برنامه‌های بازآفرینی شهری برای احیای پویایی شبانه باید بر ارتقای مؤلفه‌های کالبدی مانند نورپردازی مناسب و تقویت سرمایه اجتماعی همچون نظارت محلی متمرکز شوند تا بستر افزایش حضورپذیری، نشاط شهری و بهبود کیفیت زندگی شبانه فراهم شود.

https://jurs.hsu.ac.ir/article_244882_783a1216af0ce97ca4ab2208459ce8cd.pdf

دانشگاه حکیم سبزواری مطالعات بازآفرینی شهری 3115-8978 1 2 2025 11 22 Identifying and analyzing key factors affecting the level of resilience in the dilapidated urban fabric of Mosul شناسایی و تحلیل عوامل کلیدی موثر بر میزان تاب آوری در بافت فرسوده شهر موصل 99 120 244146 10.22034/jurs.2026.570643.1014 FA احمد رفاعی یاسین کارشناس ارشد جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری دانشگاه مراغه، مراغه، ایـران. امید مبارکی دانشیار، گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری دانشگاه مراغه، مراغه، ایـران. Journal Article 2026 01 04 Rapid urbanization and economic, social, and cultural developments in recent decades have caused extensive changes in urban fabrics, such that some areas have become dilapidated and inefficient. These changes, along with weak urban management, lack of infrastructure, and inadequate services, have reduced the quality of life of residents and created problems such as overcrowding, spatial disorganization, and reduced urban productivity. The aim of this research is to identify and analyze key drivers in the resilience of dilapidated urban fabrics in Mosul The type of research is applied and its method is descriptive-analytical. The type of research is descriptive-analytical and its purpose is applied. The data collection method was a survey, and the statistical sample was 20 people from the urban elite. The components studied in this study were 4 components (physical-environmental, social, economic, organizational-institutional, environmental) in the form of 28 criteria. For the measurement and analysis of information, the future research software Miq-Maq and Scenario Wizard were used. Based on the analyses conducted among the 26 criteria, criteria such as (the level of economic vulnerability, public/private investment in renovation, land use diversity, the level of vulnerability of personal property to earthquakes or other natural disasters, the existence of safe spaces for crises, the quality of urban infrastructure, transparency and efficiency of institutional performance, population and building density, quality and permeability of roads) had the most direct impact and the least dependence and were identified as key drivers affecting the future of resilience in the dilapidated fabric of Mosul. رشد سریع شهرنشینی و تحولات اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی طی دهه‌های اخیر، موجب تغییرات گسترده در بافت‌های شهری شده است، به ‌گونه‌ای که برخی مناطق دچار فرسودگی و ناکارآمدی شده‌اند. این تغییرات همراه با ضعف مدیریت شهری، کمبود زیرساخت‌ها و خدمات ناکافی، کیفیت زندگی ساکنان را کاهش داده و مشکلاتی مانند تراکم بیش ‌از حد، بی‌نظمی فضایی و کاهش بهره‌وری شهری را به ‌وجود آورده است. هدف این تحقیق شناسایی و تحلیل پیشران‌های کلیدی در تاب آوری بافت‌های فرسوده شهری در موصل است. نوع تحقیق کاربردی و روش آن توصیفی تحلیلی است. نوع تحقیق توصیفی-تحلیلی و هدف آن کاربردی است. روش گردآوری داده‌ها پیمایشی، و نمونه آماری به تعداد 20 نفر از نخبگان شهری بوده است. مؤلفه‌های مورد بررسی در این تحقیق4 مؤلفه (کالبدی-محیطی، اجتماعی، اقتصادی، سازمانی-نهادی، زیست محیطی) در قالب 28 معیار مورد بررسی قرار گرفتند به منظور سنجش و تحلیل اطلاعات از نرم افزارهای آینده پژوهی میک‌مک و سناریو ویزارد استفاده شده است. یافته‌ها: بر اساس تحلیل‌های انجام گرفته از میان 26 معیار، معیارهایی نظیر (میزان آسیب‌پذیری اقتصادی، سرمایه‌گذاری دولتی/خصوصی در نوسازی، تنوع کاربری زمین، میزان آسیب‌پذیری اموال شخصی در برابر زلزله یا سایر حوادث طبیعی، وجود فضاهای امن برای بحران، کیفیت زیرساخت‌های شهری، شفافیت و کارایی عملکرد نهادی، تراکم جمعیت و ساختمانی، کیفیت و نفوذپذیری معابر)بیشترین تأثیرگذاری مستقیم و کمترین وابستگی را داشته‌اند و به عنوان پیشران‌های کلیدی مؤثر بر آینده تاب آوری در بافت فرسوده شهر موصل شناسایی شدند، بر اساس تحلیل سناریوها، 4 سناریوی قوی و 6 سناریوی باورکردنی شناسایی گردید.

https://jurs.hsu.ac.ir/article_244146_2af1c2e7d0e38a944a49eb1314c7aed2.pdf